Polska to prawdziwy raj dla miłośników militariów – oferuje aż 70 muzeów i ekspozycji o wojskowym charakterze.
W drodze na urlop warto zajrzeć do mijanych muzeów i kolekcji militarnych. Można też zaplanować całą wycieczkę ich szlakiem. Na zwiedzanie największych trzeba poświęcić kilka dni, inne obejrzymy w kilkanaście minut. To tym ciekawsza propozycja na lato, że część placówek oferuje dodatkowe atrakcje, jak choćby strzelnice i przejażdżki wojskowymi pojazdami.

2. Muzeum Marynarki Wojennej
Jedyna tego typu instytucja w kraju zajmująca się wyłącznie dziejami oręża polskiego na morzu. Zwiedzać można Okręt-Muzeum ORP „Błyskawica” oraz ekspozycję plenerową broni i uzbrojenia morskiego. Na „Błyskawicy” obejrzymy uzbrojenie artyleryjskie i broń podwodną, przedziały maszynowo-kotłowe. Zwiedzać można też znajdującą się na pokładzie stałą wystawę historyczną prezentującą tradycje oręża polskiego na morzu od średniowiecza po dzień dzisiejszy. W Gdyni czynna jest też ekspozycja plenerowa broni i uzbrojenia morskiego od XVII wieku po dziś. Szczególnie bogaty jest zbiór broni z II wojny światowej i okresu powojennego, w tym samoloty i śmigłowce lotnictwa morskiego.
Gdynia, Okręt-Muzeum „Błyskawica”, Skwer Kościuszki, Nabrzeże Pomorskie, telefon 58 6263658
Wystawa plenerowa – Bulwar Nadmorski, telefon 58 6263984

3. Pomorskie Muzeum Wojskowe
Zwiedzający mogą podziwiać zabytki związane z wojskowymi dziejami Pomorza i Kujaw, począwszy od powstania wielkopolskiego, przez okres międzywojenny, po walki II wojny światowej. Na ekspozycję plenerową składa się ponad 50 egzemplarzy ciężkiego sprzętu wojskowego: armaty przeciwpancerne, wśród nich 155 mm francuska ciężka armata polowa z 1861 roku, artyleria przeciwlotnicza, kolekcja czołgów i pojazdów opancerzonych, a w niej kołowe transportery opancerzone BTR-152, BRDM-2, czołgi T-34/85 i T-55A, czołg pływający PT-76. Dzieła fortyfikacyjne reprezentują schrony: bojowy i wartowniczy, a także pancerna kopuła obserwacyjna pochodząca z umocnień Wału Pomorskiego. 
Bydgoszcz, ulica Czerkaska 2, telefon 52 3782026

Pozostałe muzea państwowe
4. Muzeum Narodowe w Krakowie – Galeria „Broń i barwa w Polsce”
Eksponaty opowiadają historię polskiej wojskowości od wieku X po czasy II wojny światowej. Wielbicieli ciekawostek technicznych zainteresują strzelające maczugi czy strzelby o kilku lufach. W galerii wydzielono specjalne eksponaty, których można dotknąć bądź je założyć.
Kraków, Aleja 3 Maja 1, telefon 12 2955600

5. Zamek Królewski na Wawelu
Dział militariów zgromadzony na Wawelu liczy ponad 1000 sztuk różnego typu broni zaczepnej i ochronnej oraz oporządzenia wojskowego. Zasadniczą grupę stanowi broń z XIII–XVIII wieku, w tym miecz koronacyjny zwany Szczerbcem. Można też oglądać ręczną broń palną oraz białą.
Kraków, Wawel 5, telefon 12 4225155, wewnętrzny 219

6. Zamek w Malborku
Wystawa „Broń i barwa w czasach krzyżackich” poświęcona jest rodzajom i typom militariów charakterystycznych dla okresu krzyżackiego w ziemi chełmińskiej i w Prusach, a także podczas wypraw wojennych. Można obejrzeć widowisko światło i dźwięk – „Krzyżem i mieczem”.
Malbork, ulica Starościńska 1, telefon 55 6470978

7. Wielkopolskie Muzeum Wojskowe
Zbiory muzeum – oddziału Muzeum Narodowego w Poznaniu – obejmują blisko 40 tysięcy obiektów. Obecna kolekcja broni i uzbrojenia ilustruje ich rozwój na ziemiach polskich od XI wieku po czasy współczesne. W muzeum zobaczymy też jedyny w kraju zestaw kurtek wszystkich czterech pułków ułanów wielkopolskich z 1919 roku.
Poznań, Stary Rynek 9, telefon 61 8526739

Muzea samorządowe
8. Muzeum Wojska w Białymstoku
Można tutaj prześledzić dzieje oręża polskiego od X do XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem ziem północno-wschodnich. Do ciekawszych eksponatów należy niemiecka maszyna szyfrująca Enigma. Ekspozycja plenerowa prezentuje sprzęt ciężki: czołgi, artylerię, rakiety i lotnictwo.
Białystok, ulica Jana Kilińskiego 7, telefon 85 7415448
Ekspozycja plenerowa – ulica Generała Józefa Bema 100

9. Muzeum Regionalne w Dębicy
Tutejsza ekspozycja militarna ściśle wiąże się z wojskiem, które stacjonowało w Dębicy od lat siedemdziesiątych XVIII wieku do 2002 roku. W parku otaczającym muzeum stanęły między innymi czołg IS 2, rakieta przeciwlotnicza S-75 „Dźwina”, przeciwlotniczy zestaw rakietowy S75M „Wołchow” i samolot LIM 5.
Dębica, ulica Ratuszowa 4, telefon 14 6837428

10. Muzeum Woldenberczyków
Zbiory poświęcono przede wszystkim polskim oficerom przetrzymywanym w obozie Oflag II C Woldenberg. Ekspozycja obejmuje: informacje o obozie, życiu codziennym w oflagu, konspiracji obozowej, rekonstrukcję izby jenieckiej oraz kampanię wrześniową.
Dobiegniew, ulica Gorzowska 11, telefon 95 7611095

11. Lubuskie Muzeum Wojskowe
Muzeum prezentuje ekspozycje „Żołnierz polski 1914–1945” z częścią poświęconą kobietom żołnierzom, „Wojsko Polskie po 1945 roku”, „Dawna broń”, oraz „Skansen fortyfikacyjny”. W parku wystawiono ponad 150 obiektów: czołgi, transportery, działa samobieżne, wyrzutnie rakietowe, wozy bojowe. W kolekcji jest też 25 samolotów i pięć śmigłowców. Dodatkową atrakcją jest możliwość przejażdżki transporterem BTR-152.
Drzonów 54, telefon 68 3211829

12. Muzeum Historyczne – Pałac w Dukli
Część ekspozycji stanowi tutaj bogata wystawa militarna poświęcona przede wszystkim genezie i przebiegowi walk o Przełęcz Dukielską, czyli działania operacji karpackiej i gorlickiej w 1914 i 1915 roku oraz operacji karpacko-dukielskiej w 1944 roku. Obejrzymy uzbrojenie żołnierzy, fotografie, mapy. W skansenie umieszczono broń ciężką: haubico-armaty, czołg T-34, wyrzutnię rakietową BM-13 „Katiusza”, działo pancerne ISU-152.
Dukl, ulica Trakt Węgierski 5, telefon 13 4330085

13. Twierdza w Wisłoujściu
Ten oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska gromadzi zbiory na temat historii unikatowej w sali światowej fortyfikacji, jej funkcji w powiązaniu z szeroko pojętym systemem obronnym miasta i funkcją portową. Obiekt zwykle zamknięty jest dla zwiedzających ze względu na trwające prace remontowo-konserwatorskie, jednak latem można zobaczyć udostępnioną część – wieżę oraz jedną kazamatę.
Gdańsk, ulica Stara Twierdza 1, telefon 58 3431405

14. Wartownia nr 1 Westerplatte
Ekspozycja w Wartowni – oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska – odtwarza jej wnętrza z września 1939 roku. Znajdziemy tam zdjęcia i mapki ukazującymi dzieje Wojskowej Składnicy Tranzytowej oraz broń i wyposażenie żołnierzy, w tym oryginalną kurtkę mundurową majora Henryka Sucharskiego. Przed Wartownią ustawiono dwa pociski kalibru 280 milimetrów z pancernika Schlezwig-Holstein.
Gdańsk, ulica majora Henryka Sucharskiego, telefon 58 3436972

15. Muzeum Twierdzy Boyen
Twierdza jest doskonale zachowanym przykładem pruskiej szkoły fortyfikacyjnej. W tutejszym muzeum można obejrzeć stare mapy, zdjęcia, makiety. W odrestaurowanych pomieszczeniach znajduje się schronisko młodzieżowe, klub starych motocykli i klub płetwonurków.
Giżycko, ulica Turystyczna 1, telefon 87 4284326

16. Zespół Pałacowo- Parkowy Jedlinka
W czasie II wojny światowej pałac był zaadoptowany na sztab brygady OT, która od 1943 roku stała się głównym wykonawcą obiektu Riese, zwanego podziemnym miastem Hitlera. W jednej z sal odtworzono pomieszczenie sztabowe organizacji TODT, wyposażono je w niemieckie sprzęty z II wojny światowej.
Jedlina-Zdrój, ulica Zamkowa 8, telefon 74 8454007

17. Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu
Wystawy ukazują dzieje polskiego oręża od wczesnego średniowiecza do współczesności – obejrzymy broń drzewcową, kolną, sieczną i miotającą, kolekcję XVIII-wiecznych szabli, karabeli, lanc, a także pociski artyleryjskie. Muzeum ma też bogaty zbiór związany z uzbrojeniem. Wystawę uzupełnia ekspozycja plenerowa gromadząca 70 pojazdów ciężkich i samolotów oraz skansen morski. Do muzeum należy zacumowany Okręt-Muzeum ORP „Fala” zbudowany w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni.
Kołobrzeg, ulica Emilii Gierczak 5, ORP „Fala”, ulica Morska 2, telefon 94 3525253

18. Muzeum Armii Krajowej w Krakowie
Na podzielonej chronologicznie wystawie prześledzimy dzieje powstania i działalności Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, niemieckie i sowieckie zbrodnie wojenne, przebieg Powstania Warszawskiego.
Kraków, ulica Wita Stwosza 12, telefon 12 4338410

19. Muzeum Lotnictwa Polskiego
Muzeum gromadzi eksponaty – zarówno pod dachem, jak i na ekspozycji plenerowej – związane z historią rozwoju lotnictwa. Wśród nich jest wiele wojskowych obiektów, między innymi 25 samolotów pochodzących z kolekcji Hermana Goeringa czy TS-11 Iskra 1H 0730 w barwach Reprezentacyjnego Zespołu Akrobacyjnego Sił Powietrznych „Biało-Czerwone Iskry”.
Kraków, Aleja Jana Pawła II, telefon 12 6428700

20. Muzeum  24  Pułku  Ułanów 
Jedno z nielicznych w Polsce muzeów poświęconych pułkowi kawalerii polskiej. Placówka – oddział Muzeum Regionalnego – w trzech salach prezentuje historię pułku stacjonującego w Kraśniku w latach 1922–1939. Wśród ponad dwóch tysięcy eksponatów i fotografii do najcenniejszych należy kolekcja kilkudziesięciu mundurów wraz z oporządzeniem.
Kraśnik, ulica Józefa Piłsudskiego 7, telefon 81 8845031

21. Muzeum Bitwy nad  Bzurą
Ekspozycja ukazuje przebieg walk, jakie toczyły nad Bzurą oddziały polskie dowodzone przez generała dywizji Tadeusza Kutrzebę. Dokumentują je zebrane pamiątki, zdjęcia, elementy uzbrojenia i umundurowania. Muzeum jest oddziałem Muzeum Regionalnego w Kutnie.
Kutno, Park Wiosny Ludów 15, telefon 24 2533141

22. Muzeum Bitwy Legnickiej
Placówkę – oddział Muzeum Okręgowego w Legnicy – poświęcono bitwie, która rozegrała się pod Legnicą w 1241 roku. Starły się tutaj wojska Mongołów z wojownikami dowodzonymi przez księcia Henryka Pobożnego. Na wystawie zaprezentowano między innymi teksty źródłowe z XIII i XIV wieku i makietę pola bitwy.
Legnickie Pole, Plac Henryka Pobożnego 3, telefon 76 8582398

23. Muzeum Czynu Zbrojnego Lipiec Reymontowskich
Celem muzeum jest pokazanie udziału mieszkańców gminy w II wojnie światowej. Oprócz broni i umundurowania, zgromadzono wiele osobistych pamiątek i dokumentów po żołnierzach oddziałów regularnych i ruchu oporu. Do ciekawych przedmiotów należy patent oficerski z podpisem marszałka Józefa Piłsudskiego czy monety spółdzielni wojskowych emitowane w latach 1925–1935. W ekspozycji plenerowej znalazła się francuska armata polowa systemu Schneidera, używana w 1939 roku.
Lipce Reymontowskie, ulica Reymonta 22, telefon 46 8316179

24. Zamek Zbrojownia Liw
W salach zamku prezentowany jest spory zbiór broni białej, między innymi halabardy, lance, tasaki, pałasze, oraz palnej – skałkowej i kapiszonowej. Wśród nich znalazł się krótki miecz samurajski.
Liw, ulica Stefana Batorego 2, telefon 25 7925717

25. Muzeum Lubelskie
Najcenniejsze i najciekawsze militaria z Muzeum zobaczyć można na stałej wystawie „Uzbrojenie polskie i obce XIV–XX wiek”. Na uwagę zasługują miecze średniowieczne, zbiór uzbrojenia strzeleckiego z XVI–XX wieku oraz broń strzelecka produkcji polskiej, w tym słynny pistolet wzór 35 „VIS”.
Lublin, ulica Zamkowa 9, telefon 81 5321743

26. Centralne Muzeum Jeńców Wojennych
Wystawa przedstawia losy jeńców koalicji antyhitlerowskiej na terenie III Rzeszy i krajów okupowanych oraz funkcjonowanie niemieckiego systemu jenieckiego. Zobaczymy oryginalne dokumenty, zdjęcia, przedmioty codziennego użytku i przedmioty wytwarzane przez jeńców. Osobna ekspozycja opowiada o obozach jenieckich w Lamsdorf/Łambinowicach.
Łambinowiece, ulica Muzealna 4, telefon 77 4343475

27. Muzeum Tradycji Niepodległościowych
Zwiedzający mogą się tutaj zapoznać z pamiątkami związanymi z walką Polaków o wolną Polskę – od powstania kościuszkowskiego po narodziny III Rzeczypospolitej. Szczególnie bogato udokumentowane są losy żołnierzy polskich na wszystkich frontach II wojny światowej.
Łódź, ulicy Gdańska 13, telefon 42 6323141

28. Muzeum Czynu Powstańczego
Zbiory dotyczą powstań śląskich oraz plebiscytu na Górnym Śląsku. Do wartościowych eksponatów należą sztandary bojowe i kombatanckie oraz pisemne rozkazy wydawane w czasie III powstania śląskiego. Placówka jest oddziałem Muzeum Śląska Opolskiego.
Opole, ulica Świętego Wojciecha 13, telefon 77 4536677

29. Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych
Do muzeum należą trzy placówki: Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919 roku, Muzeum Armii „Poznań” ukazujące dzieje wojska i wojskowości na terenie Wielkopolski. Trzecim oddziałem jest Muzeum Uzbrojenia. Należy do niego plenerowy park sprzętu, gdzie znajduje się kilkanaście pojazdów wojskowych, kilka samolotów i śmigłowców oraz działa i moździerze.
Muzeum Powstania Wielkopolskiego, Muzeum Uzbrojenia Poznań, Odwach, Stary Rynek 3, telefon 61 8517289
Muzeum Armii „Poznań”, Aleja Armii Poznań, Park Cytadela

30. Muzeum Okręgowe w Rzeszowie
Militarną część muzeum reprezentuje głównie kolekcja Jana Partyki. Ekspozycja składa się z czterech części i obejmuje okres I wojny światowej, lata 1919–1921, okres międzywojenny oraz formacje polskie walczące na frontach II wojny.
Rzeszów, ulica 3 Maja 19, telefon 17 8535278

31. Muzeum imienia Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej
Dowiemy się o historii miasta i regionu oraz historii wojskowości podczas II wojny i w okresie powojennym. Muzeum ma jedną z największych w kraju kolekcji ciężkiego sprzętu obejmującą 150 eksponatów, między innymi: czołgi, samoloty, śmigłowce i jedyny zachowany kuter torpedowy projektu 664 ORP „Odważny”. Można też wybrać się na przejażdżkę pojazdem pancernym BTR-60.
Skarżysko-Kamienna, ulica Słoneczna 90, telefon 41 2520231

32. Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą
Zgromadzono tu zbiory dotyczące okresu II wojny światowej, a szczególnie bitwy nad Bzurą. W ekspozycji wyróżnia płat sztandaru 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej, karabin przeciwpancerny „Ur”. Na dziedzińcu prezentowany jest sprzęt bojowy, między innymi ponton mostowy i samolot MIG-21 R.
Sochaczew, Plac Kościuszki 2, telefon 46 8623309

33. Pole Bitwy pod Grunwaldem
Muzeum – oddział Muzeum Warmii i Mazur – poświęcone jest zwycięskiej bitwie pod Grunwaldem 1410 roku. Można obejrzeć chorągwie: wielką krakowską i litewską z Pogonią, mapy i plany, na których zaznaczono przebieg „wielkiej wojny” krzyżacko-polskiej w latach 1409–1411. Przedstawiono też zrekonstruowane pancerze, broń i tarcze wojowników polskich i krzyżackich.
Stębark 1, telefon 89 6472227

34. Izba Pamięci Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
Izba jest jedną z placówek Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Zgromadzono w niej pamiątki dotyczące historii AK z terenu Tarnowa – broń, mundury, gazetki konspiracyjne, dokumenty.
Tarnów, ulica Mościckiego 29, telefon 14 2622931

35. Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim imienia Antoniego hr. Ostrowskiego
Zbiór militariów liczy około 600 eksponatów – przede wszystkim mundury i elementy wyposażenia żołnierskiego z II wojny światowej. Zaprezentowano też broń palną i białą z XIX i XX wieku i wydobyty z Pilicy niemiecki transporter opancerzony Sdkfz 251 D.
Tomaszów Mazowiecki, ulica P.O.W. 11/15, telefon 44 7244848

36. Muzeum Powstania Warszawskiego
Nowoczesne muzeum, gdzie można zapoznać się z militarnymi dziejami 63 dni walk i życiem codziennym ludności cywilnej. Trasa zwiedzania prowadzi przez sale tematyczne – czas okupacji i wybuch powstania, walki i życie codzienne w Warszawie, kapitulacja i exodus ludności Warszawy, jest też sala przedstawiająca powstanie widziane oczami Niemców. Możemy też obejrzeć trzy powstańcze kroniki filmowe oraz przejść repliką kanału. Dla dzieci przygotowano Salę Małego Powstańca – uczą się tam historii, oglądając teatrzyk powstańczy czy wcielając się w rolę harcerskich listonoszy i sanitariuszek.
Warszawa, ulica Grzybowska 79, telefon 22 5397905

37. Muzeum Niepodległości
Należą do niego trzy placówki: Mauzoleum Walki i Męczeństwa, jego filia Muzeum Więzienia Pawiak oraz Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Pierwsze z nich mieści się w gmachu, w którym w latach okupacji była siedziba Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa i prezentuje pomieszczenia aresztu gestapo. W drugim zrekonstruowano dawny korytarz więzienny i cele. Muzeum X Pawilonu prezentuje dzieje jego więźniów i upamiętnia losy Polaków represjonowanych na Wschodzie.
Warszawa, Mauzoleum Walki i Męczeństwa, Aleja Szucha 25, telefon 22 6294919
Muzeum Więzienia Pawiak, ulica Dzielna 24/26,  telefon 22 8311317
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, ulica Skazańców 25, telefon 22 8391268

38. Muzeum Zbrodni Głównego Zarządu Informacji Wojskowej
Można tu nie tylko obejrzeć odtworzone cele i pokoje przesłuchań, ale także przeczytać o działalności Zarządu i jego metodach działania. Muzeum mieści się w podziemiach warszawskiego budynku Służb Kontrwywiadu Wojskowego, zajmowanego kiedyś przez GZI.
Warszawa, ulica Chałubińskiego 3 B. Zwiedzać można po telefonicznym umówieniu się z Grzegorzem Kubaszewskim, telefon 605-951-959.
 
39. Muzeum Militariów – Arsenał
Placówka jest częścią muzeum miejskiego Wrocławia. Zobaczymy tu uzbrojenie oraz wyposażenie armii sprzed kilku wieków oraz to z okresu II wojny światowej. Znajdziemy też najobszerniejszą w Europie ekspozycję hełmów wojskowych.
Wrocław, ulica Cieszyńskiego 9, telefon 71 3471696

40. Muzeum Barwy i Oręża „Arsenał”
Ekspozycja jest próbą rekonstrukcji XVII-wiecznej zbrojowni pokazującą artylerię od końca XVI do połowy XIX wieku. Mieści się w części dawnej Twierdzy Zamość i jest oddziałem Muzeum Zamojskiego. Na terenie dawnego przedpola można oglądać artylerię i broń pancerną okresu II wojny światowej i powojennego, w tym czołg T-34, BRDM oraz samolot TS-11 „Iskra”.
Zamość, ulica Zamkowa 2, telefon 84 6384076 

41. Muzeum Martyrologii Alianckich Jeńców Wojennych
Prezentowana jest tutaj wystawa poświęcona ucieczce trzech jeńców z obozu Stalag Luft III w  1943 roku. Dowiemy się też o działalności kulturalnej w obozach jenieckich oraz polskich lotnikach przebywającym w Stalagu.
Żagań, ulica Lotników Alianckich 6, telefon 68 4784994

Muzea prywatne
42. Muzeum Broni Pancernej w Bielsku-Białej
Muzeum jest w trakcie tworzenia. Rafał Bier zebrał czołgi, pojazdy pancerne i terenowe. Eksponaty stoją na razie na prywatnych posesjach. Samorząd postanowił przekazać fundacji Biera teren, gdzie będzie można oglądać między innymi Jeepa Willysa MB, Daimlera Dingo Mk III, czołg T-72.
Bielsko-Biała, ulica Pasterska 18, telefon 602757273

43. Prywatne Muzeum Techniki Wojskowej i Kolekcja Pojazdów Militarnych
Bracia Stanisław i Maciej Kęszyccy dysponują kolekcją ponad pięćdziesięciu pojazdów. Perełką jest zachowany w idealnym stanie czołg T-34. Dodatkowa atrakcja to przejażdżki po poligonie i strzelanie z Glocka i Kałasznikowa.
Chrcynna, ulica Ciechanowska 3, telefon 22 6146747, 600880652

44. Wilczy Szaniec
Ruiny kwatery głównej Adolfa Hiltera. W 1944 roku w zamaskowanym miasteczku stało 200 budynków – schrony, baraki, elektrownia, dworzec kolejowy. To tutaj 20 lipca 1944 roku pułkownik hrabia Claus Schenk von Stauffenberg dokonał nieudanego zamachu na Hitlera. W dawnym budynku Straży Przybocznej mieści się hotel i restauracja.
Gierłoż, telefon 89 7524429, polecany przewodnik – Jerzy Szynkowski, telefon 605052865

45. Lochy i koszary Twierdzy Głogowskiej
Zobaczyć można koszary, podziemia kościoła Bożego Ciała, szpital i kazamaty. Oprócz XVIII- i XIX-wiecznych eksponatów są też elementy z czasów II wojny światowej. Ekspozycją opiekuje się Stowarzyszenie Miłośników Głogowskich Fortyfikacji.
Głogów, ulica Szkolna, telefon 603 390 280, 76 7265551

46. Muzeum Obrony Wybrzeża
Założone i prowadzone przez Stowarzyszenie „Przyjaciele Helu” zajmuje dwa obiekty na terenie dawnego Rejonu Umocnionego Hel – wieżę kierowania ogniem i jedno ze stanowisk artyleryjskich baterii Schleswig-Holstein. Ta monstrualna budowla z 1940 roku jest największą z baterii nadbrzeżnych świata co do kalibru – 406 milimetrów.
Hel, telefon 697888583, 58 6757488

47. Skansen Uzbrojenia Wojska Polskiego
Największa na Dolnym Śląsku ekspozycja broni ciężkiej używanej po 1945 roku przez polskie wojsko. Między innymi obejrzymy czołg T-34-85, działo bezodrzutowe, artylerię przeciwlotniczą, transporter opancerzony BTR-152.
Jelenia Góra, ulica Sudecka 83, telefon 75 6429222

48. Izba Pamięci Narodowych Sił Zbrojnych
Gromadzi pamiątki dotyczące działalności Okręgu Małopolskiego Związku Żołnierzy NSZ oraz publikacje związane z historią tej formacji. Usytuowana została obok Izby Pamięci Rodu Hallerów, gdzie znajdziemy pamiątki związane z życiem i działalnością najsłynniejszych członków tego rodu. Izbę prowadzi Towarzystwo Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków
Jurczyce, telefon 12 2751199

49. Muzeum Hansa Klossa
Piotr Owcarz, twórca muzeum, zebrał w nim ciekawostki związane z filmem. W stylowej „Cafe Ingrid” z wystrojem i muzyką z lat 40. wypijemy kawę i drinka, kupimy cygaro Brunnera. Jest też sklepik z gadżetami związanym z Klossem i Brunnerem.
Katowice, ulica Gliwicka 6, telefon 32 2521188

50. Kobyłczańskie Muzeum Oręża i Techniki Użytkowej
Ekspozycja choć mała, na pewno przypadnie do gustu wielbicielom broni strzeleckiej – mogą tu podziwiać karabiny: Arisaka, Mosin wzór 1891, Mauser wzór 1889, pistolety: VIS wzór 35, Browning FN wzór 1903.
Kobyłka, Aleja Jana Pawła II 22, telefon 502782665, 22 3715749

51. Centrum Atrakcji Wojskowych Bastion
Obejrzymy tu kolekcję jeżdżących pojazdów, w tym czołg T-55, transportery opancerzone, pływający transporter samobieżny. Można je zwiedzać, dotykać i pojeździć nimi. Dodatkowe atrakcje to sklep z artykułami wojskowymi i latem strzelnica.
Kołobrzeg, ulica Koszalińska, telefon 506285760 

52. Muzeum Kampanii Wrześniowej i Twierdzy Modlin
Mieści się w działobitni generała Dehna. W muzeum znajdują się sale poświęcone samej twierdzy oraz uzbrojeniu polskiemu oraz niemieckiemu i rosyjskiemu podczas kampanii wrześniowej. Muzeum prowadzi Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum Kampanii Wrześniowej i Twierdzy Modlin
Modlin, ulica Mickiewicza, telefon 22 7130461, 606715358

53. Muzeum Czynu Zbrojnego Nowej Huty
Obejrzymy tu eksponaty z okresu walk 1914–1945 roku, w tym mundury, sztandary i czołg IS-2. Muzeum opiekuje się Małopolska Fundacja Dom Kombatanta.
Nowa Huta, Osiedle Górali 23, telefon 12 6443517

54. Strzelnica Forty – Muzeum „Fort”
W jednym ze schronów przy Forcie III zgromadzono eksponaty związane z historią militarną regionu. Miejsce to, założone przez podpułkownika Ludwika Zalewskiego, zwyciężyło w piątej edycji konkursu na najlepsze „Podlaskie miejsce roku 2008”. Obok fortu działa strzelnica na broń sportową, bojową i maszynową.
Piątnica, ulica Stawiskowska, telefon 606610419

55. Muzeum Twierdzy Przemyśl
Ekspozycja złożona jest przede wszystkim ze znalezisk pochodzących z Twierdzy. Obejrzymy pociski artyleryjskie z końca XIX wieku, broń palną i białą, umundurowanie, a także rekonstrukcję ziemianki. Muzeum prowadzi Stowarzyszenie III Historycznego Galicyjskiego Pułku Artylerii im. Księcia Kińskiego.
Przemyśl, ulica Grodzka 8, telefon 16 6771942

56. Muzeum Ziemi Makowskiej i Garnizonu Różan
Wystawa opowiada o historii regionu. Wzbogacona jest o przedmioty wyposażenia typowego dla fortyfikacji rosyjskiej z końca XIX wieku oraz fortyfikacji polskiej z czasów II Rzeczpospolitej.
Różan, ulica Szkolna 2, telefon 698250907

57. Podziemny Kompleks „Osówka”
Potężne konstrukcje wykute podczas II wojny światowej w Górach Sowich związane są z hitlerowskim projektem Riese. Część kompleksu udostępniona jest do zwiedzania. Przejdziemy system betonowych korytarzy, umocnień i hal, popłyniemy łodzią desantową, pokonamy zalane chodniki.
Sierpnica, ulica Grunwaldzka 20, telefon 74 8456220

58. Dworek Milusin
Fundacji Rodziny Marszałka Józefa Piłsudskiego udostępniła do zwiedzania dawny dworek Marszałka wraz z oryginalnymi pamiątkami. Zobaczymy szable, kurtkę mundurową, buławę marszałkowską, Krzyż Wielki Virtutti Militari.
Sulejówek, ulica Oleandrów 5, telefon 22 7830230

59. Muzeum Historii i Tradycji Żołnierzy Suwalszczyzny
Placówka prezentuje pamiątki po sławnych pułkach suwalskich, głównie po żołnierzach Suwalskiej Brygady Kawalerii. Znajdują się tutaj między innymi zbiory broni palnej oraz białej, proporce, a na zewnątrz można obejrzeć działa i czołg.
Suwałki, ulica Wojska Polskiego 21, telefon 87 5669481

60. Muzeum Broni i Militariów
Zgromadzono tutaj ponad 1000 sztuk militariów, w tym około 150 sztuk broni strzeleckiej, maszynowej i przeciwpancernej. Właścicielem i twórcą muzeum jest Stanisław Gabryś. Przy muzeum działa strzelnica na broń krótką, broń pneumatyczną i karabinki sportowe.
Świdnica, Aleja Niepodległości 21, telefon 74 8525234

61. Muzeum Historii Twierdzy Świnoujście
Ekspozycja w Forcie Zachodnim wydzierżawionym przez Stowarzyszenie Miłośników Fortów „Reduta” nawiązuje do dziejów twierdzy. Poszczególne działy ilustrowane są manekinami ubranymi w mundury z epoki oraz oryginalną bronią. Na zewnątrz stoją działa, miny morskie i wyrzutnie bomb głębinowych.
Świnoujście, ulica Jachtowa 1, telefon 508738118

62. Muzeum Pomorskie Armii Krajowej i Wojskowej Służby Polek
Placówka została założona i jest prowadzona przez Fundację Archiwum i Muzeum Pomorskie Armii Krajowej oraz Wojskowej Służby Polek. Można tu obejrzeć wystawy o wojennej służbie Polek 1939–1945,  konspiracji toruńskiej oraz życiu generał Elżbiety Zawackiej.
Toruń, ulica Podmurna 93, telefon 56 6210422

63. Muzeum Armii Radzieckiej i Ludowego Wojska Polskiego
Wiele pamiątek zgromadzonych w muzeum zostawili jego twórcy – panu Michałowi Sabadachowi – żołnierze radzieccy, kiedy opuszczali legnickie koszary. Zobaczymy tu między innymi gabinet oficera KGB i mundur generała Wiktora Dubynina.
Uniejowice 79, telefon 76 8773498

64. Muzeum 2 Korpusu Polskiego
Muzeum gromadzi przedmioty związane z historią 2 Korpusu oraz innych jednostek alianckich z okresu II wojny. Pośród eksponatów zobaczymy między innymi Dodgea WC-51, Jeepa Willysa MB i Forda Canada C-15.
Warszawa, ulica Górczewska 62/64, telefon 22 8773155

65. Prywatne Muzeum Chwały Oręża Polskiego
Twórca muzeum – Czesław Chmielewski – zgromadził prawdziwą militarną kolekcję. Można tu obejrzeć broń, mundury, ekwipunek, mapy, odznaczenia, wśród których na uwagę zasługują odznaki wszystkich pułków kawalerii, jakie istniały w Polsce przedwojennej oraz odznaka należąca do Mirosława Hermaszewskiego. Na podwórku stoją działa i armaty.
Witnica, ulica Sikorskiego 35, telefon 95 7515314

66. Muzeum Rezerwy Polskiej
Na razie można je „zwiedzać” w internecie, ma jednak powstać także realnie w Żaganiu. Pomysłodawca – Zbigniew Górniak – twierdzi, że główną część ekspozycji stanowić będą fotografie, chusty rezerwisty, odznaczenia, odznaki, naszywki. Osobną częścią będzie Wielki Słownik Gwary Szwejowskiej.
http://muzeum.koledzyzwojska.pl/

Inne muzea
67. Muzeum Obrony Przeciwlotniczej
Znajdziemy tu pamiątki techniki i wyposażenia polskiej artylerii przeciwlotniczej od jej powstania w 1919 roku po czasy współczesne. Ekspozycję uzupełnia kolekcja mundurów i oporządzenia żołnierzy artylerii przeciwlotniczej polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie oraz umundurowanie z lat 1945–1990. Muzeum znajduje się przy Centrum Szkolenia Sił Powietrznych.
Koszalin, ulica Wojska Polskiego 66, telefon 94 3456944

68. Muzeum Uniwersytetu Medycznego
Funkcjonuje przy Zakładzie Historii Nauk i Medycyny Wojskowej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Dawniej placówka nosiła nazwę Muzeum Polskiej Wojskowej Służby Zdrowia. Prezentowana jest tutaj ekspozycja poświęcona historii medycyny i polskiej Wojskowej Służby Zdrowia oraz polskiego szkolnictwa wojskowo-medycznego.
Łódź, ulica Żeligowskiego 7/9 , telefon do uniwersytetu - 42 6322113

69. Muzeum Broni Pancernej
Jedno z niewielu miejsc w Polsce, gdzie można oglądać unikatową kolekcję pancerną. Stoi tu blisko 40 pojazdów: czołg T-34, który grał „Rudego” w „Czterech pancernych”, jedyny zachowany w Polsce czołg lekki T-70. Można też podziwiać wydobyte z rzeki Rgilewki niemieckie działo pancerne StuG IV. Muzeum zlokalizowane jest przy poznańskim Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych.
Poznań, ulica Wojska Polskiego 86/90, telefon do oficera prasowego CSWL 61 8575411

70. Muzeum Artylerii w Toruniu
Muzeum usytuowane przy Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia. Ponieważ położone jest na terenie wojskowym, zwiedzanie wymaga wcześniejszego umówienia się. Można tu zobaczyć między innymi samobieżną haubicę 2S1 „Goździk”, zestaw rakietowy R-11M czy system 9K52 Łuna – M.
Toruń, ulica Jana Sobieskiego 36, telefon do CSAiU 56 6902100